Cittaslow Hareketi Nedir?

Megapollerde ve metropollerde yaşamın getirdiği ve de küçük kentleri, büyük kentlerden ayıran en önemli durumlardan bir tanesi olan “zaman kaygısıyla sürekli bir yerlere yetişmeye çalışmak…” günümüz toplumlarının en büyük sorunlarından yalnızca bir tanesi. Ülkemizde refah seviyesinin her şehre eşit dağılmaması nedeniyle en fazla nüfus yoğunluğuna sahip -Avrupa’nın tek megapolü olan-İstanbul’da çalıştığım günlerde bu duruma sıkça maruz kalmıştım. (Megapol kavramı, nüfusu 10 milyondan fazla olan şehirler için kullanılmaktadır.) Neyse ki şu an kendi resmi olarak cittaslow (sakin şehir) olmayan ama benim için cittaslow sayılan sakin kentimde sürünerek bile istediğim yere, istediğim zamanda varabilirim.

İtalyanca şehir manasına gelen “citta” kelimesi ile İngilizce yavaş manasına gelen “slow” kelimelerinin bir araya gelmesiyle bugün bu yazıyı yazmama sebep olan sakin şehir cittaslowlar; ilk olarak 4 İtalyan belediyeleri olan Greve in Chianti, Orvieto, Positano ve Pollica’nın işbirliğinde sakin şehir ilan edilerek, günümüz için toprağa ekilen tohumlar olmuşlardır ve artık günümüzde sakin şehir sayısının artmasıyla cittaslowlar uluslararası statüye kavuşarak, Cittaslow Belediyeler Birliği organizasyonu adı altında “hızlı dünyamızı” “sakinleştirmek için” çalışmalarına devem etmektedir. Sakin şehirlerin nüfusunun 50.000’in altında olması beklenmektedir. Ülkemizde ilk sakin şehir İzmir’in Seferihisar (2009) ilçesidir. Son ilan edilen cittaslow kentimiz ise Karabük-Safranbolu olmuştur. Ahlat, Akyaka, Eğirdir, Gökçeada, Güdül, Göynük, Gerze, Köyceğiz, Halfeti, Mudurnu ve Perşembe ülkemizin diğer sakin şehirlerdir.

Cittaslow hareketi, yerel unsurları ön plana çıkarmasıyla doğal kültürün korunmasına katkı sağlamaktadır. Kapitalizmin yarattığı; popüler kültür, kitle kültürü gibi yapay kültürler ile devamlı bir savaş halindedir. Özellikle üye cittaslowlar, sakin şehir felsefesinin bir benzeri olan, fastfood yiyeceklere karşı başlatılan “slowfood” hareketine sahip çıkarak unutulmaya yüz tutmuş kültürel yemeklerinin dünyaya tanıtımı yapmaktadırlar. Bu sakin şehirler için önemli bir fırsattır.

Üyeler ayrıca doğal çevrenin iyileştirilmesi adına çevreye zarar veren yenilenemeyen enerji kaynaklarını değil, alternatif enerjilerin geliştirilmesini destekleyen bir çevre politikası oluşturmuştur. Bu politika, hava, su ve toprak kalitesinin sürekli olarak değerlendirilmesini yapmakta ve şehirlerde kamusal yeşil alanların oluşturulmasını, tarihi bölgelerin restorasyonunu, yaşam konforunu artıracak kentsel altyapının gelişimini ve engelliler için erişilebilir mimari alanların yaratılmasını hedeflemektedir.

Sakin şehirler yukarıda anlatılan hedeflere ulaşabilmek için çalışmalar yapmaktadırlar. Bu çalışmalar Cittaslow Belediyeler Birliği’ne girmek isteyen belediyeler için tamamlanması istenen kriterlerdir.

Cittaslow olabilmek için aday sakin şehirler belirlenen bu şartları yerine getirmeleri gerekmektedir. Yerel ürünlerin teşviki, çevresel sürdürülebilirlik, trafik kontrolü ve yaya önceliği, kültürel ve tarihi mirasın korunması ve son olarak yavaş yaşam tarzının teşvik edilmesi gereklilikler arasındadır. Bu beklentilerin en az yüzde ellisini yerine getiren aday belediyeler, cittaslow olarak ilan edilmektedir. Dünyada en fazla cittaslow Avrupa Kıtasında bulunmaktadır. Son verilere göre bu konuda İtalya başı çeken ülke konumundadır. Tam 87 üyeye sahiptir. Polonya 39, Türkiye 25, Fransa 13 Hollanda ise 10 üyeye sahiptir.

Bu yazımda insanoğlunun mağaralarda yaşadığı günlerden bugüne şehir hayatının bunalımlarına alternatif olan sakin şehir\cittaslowlar hakkında bilgi vermeye çalıştım. Bir sonraki sayıda görüşmek üzere.

Kaynakça: Cittaslow International Network: An Example of a Globalization Idea? makalesi - Wikipedia

Not: Yazarın bu yazısı daha önce İmZa Dergisinde yayınlanmıştır.